Finansal teknoloji platformu TeklifimGelsin, Türkiye’deki tüketicilerin bayram dönemine dair harcama röntgenini çeken kapsamlı bir araştırma yayımladı. 1.500 kişinin katılımıyla gerçekleştirilen çalışma, bayramın manevi ikliminin yanı sıra hane halkı bütçesi üzerindeki devasa ekonomik etkisini de gözler önüne serdi. Araştırmaya göre toplumun yüzde 51,4’ü için bayramın en büyük gider kalemi yeni kıyafetler ve alışveriş olurken, nakit sıkışıklığını aşmak için ilk adres yine kredi kartı oldu.
Harcama Listesinin Zirvesi: Yeni Elbiseler ve Harçlıklar
Bayram hazırlıkları denilince akla gelen ilk gelenek olan "bayramlık" alma kültürü, ekonomik zorluklara rağmen listenin başında yer alıyor. Araştırma verileri, tüketicilerin bütçe önceliklerini şöyle sıralıyor:
Bayramlık Alışverişi: Katılımcıların yüzde 51,4’ü bütçesinin aslan payını giyime ayırıyor.
Nakit ve Harçlık: Yüzde 30,9’luk kesim, bayramın sosyal yükümlülüğü olan harçlık ve günlük nakit ihtiyaçları önceliklendiriyor.
Tatil ve Seyahat: Özellikle üst gelir grubunda (A ve B SES) tatil harcamaları yüzde 11,6 ile üçüncü sırada yer alıyor.
Kredi Kartı "Bayram Ekonomisi"nin Can Damarı
Tüketiciler, artan maliyetler karşısında bayram masraflarını karşılamak için birikimlerinden ziyade bankacılık ürünlerine güveniyor. Ödeme tercihlerinde kredi kartı yüzde 54,4 ile açık ara lider konumda. Onu yüzde 27,5 ile birikimlerini kullananlar takip ederken, ihtiyaç kredisi çekerek bayramı kutlamayı planlayanların oranı yüzde 10,4 olarak belirlendi. Kredili Mevduat Hesabı (KMH) ve nakit avans kullanımı da kısa vadeli çözüm arayanların sıkça başvurduğu yöntemler arasında.
Borçlanma Bir "Alışkanlık" Haline mi Geliyor?
Araştırmanın en çarpıcı bulgusu, geçmişte bayram için borçlananların bu alışkanlığı sürdürme eğilimi oldu. Geçmiş bayramlarda kredi kullananların yüzde 59,3’ü bu bayramda da tekrar borçlanmayı planlıyor. Bu durum, bayram harcamalarının bir defalık bir finansal olaydan ziyade, tekrarlayan bir borç döngüsüne dönüştüğünü gösteriyor.
Planlama Var Ama "Son Dakikacı"yız
Türk insanının finansal planlama alışkanlığına dair veriler, hazırlıkların genellikle son 15 güne sıkıştırıldığını ortaya koydu:
1-10 Gün Önce: Katılımcıların yüzde 28,7’si planlamayı son düzlüğe bırakıyor.
Plansızlar: Yüzde 21,2’lik kesim ise hiçbir finansal hazırlık yapmadan bayrama giriyor.
Erken Planlama: 15 günden daha uzun süre öncesinde bütçe yapanların oranı oldukça düşük kalıyor.
Gelir Gruplarına Göre Değişen Bayram Tablosu
Sosyo-ekonomik statü (SES) grupları incelendiğinde, bayramın kutlanma şekli gelire göre keskinleşiyor. Üst gelir grubu bayramı daha çok "tatil ve seyahat" olarak kodlarken, alt gelir gruplarında (D grubu) harçlık ve nakit ihtiyacı yüzde 43,7 ile en büyük baskı unsuru haline geliyor. Üst gelir grupları alışverişte daha çok kart kullanırken, alt gelir gruplarında nakit akışı yönetimi ön plana çıkıyor.
Özetle; TeklifimGelsin araştırması, bayramın Türkiye'de ciddi bir finansal yönetim dönemi olduğunu; tüketicilerin en çok alışverişe para harcadığını ve bu harcamaları ağırlıklı olarak kredi kartı ile finanse ettiğini ortaya koymuştur. Borçlanma eğiliminin geçmiş deneyimlerle sabitlendiği ve planlamaların genellikle son ana bırakıldığı görülmektedir.