ABD-İsrail-İran savaşının 32. gününde cepheler kadar diplomatik arenada da sular durulmuyor. ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı krizinden yakınan ve İran'a yönelik operasyonlara destek vermeyen müttefik ülkelere Truth Social üzerinden sert bir mesaj verdi. Fransa ve Birleşik Krallık başta olmak üzere çeşitli NATO müttefiklerini açıkça hedef alan Trump'ın açıklamaları, Batı ittifakındaki derin çatlakları bir kez daha gün yüzüne çıkardı.
"Cesaretiniz Varsa Boğaza Girin"
Trump, mesajında savaşa mesafeli duran ülkelere iki seçenek sundu: ya ABD'den yakıt satın alacaklar ya da Hürmüz Boğazı'na gidip kendi petrollerini kendileri alacaklar. "Kendi başınıza savaşmayı öğrenmeniz gerekecek. ABD artık size yardım etmeyecek, tıpkı sizin bize yardım etmediğiniz gibi. İran esasen yerle bir edildi, zor kısım bitti. Gidin kendi petrolünüzü alın" diyen Trump'ın bu çıkışı, ittifak içi gerginliği alenen ortaya döktü.
Aynı gün ikinci bir paylaşımla da Fransa'yı hedef alan Trump, İsrail'e giden askeri malzeme yüklü uçakların Fransız hava sahasından geçişine izin verilmediğini hatırlatarak "Fransa, 'İran Kasabı' olarak bilinen kişiye karşı hiç yardımcı olmadı. ABD bunu unutmayacak!" ifadelerini kullandı.
Müttefiklerden Peş Peşe Red
Batılı müttefiklerin savaştan uzak durma eğilimi yalnızca söylemde kalmıyor. Reuters'ın aktardığı bilgiye göre İtalya, ABD uçaklarının Orta Doğu operasyonları için doğu Sicilya'daki Sigonella Hava Üssü'nü kullanmasına izin vermedi. Roma'dan gelen talimatla daha önceden planlanmış iniş izinleri geri çekilirken İtalyan Savunma Bakanlığı konuya ilişkin herhangi bir açıklama yapmadı.
Benzer bir ret kararı Polonya'dan da geldi. Polonya Savunma Bakanı Wladyslaw Kosiniak-Kamysz, ABD'nin Polonya'daki Patriot füze bataryasını Orta Doğu'ya konuşlandırma talebini kabul etmediklerini açıkladı. Bakanı Kosiniak-Kamysz, sistemlerin Polonya hava sahasını ve NATO'nun doğu kanadını korumaya devam edeceğini ve transferin kesinlikle söz konusu olmadığını vurguladı.
Trump Çıkış Yolu Arıyor
Cephelerde çatışmalar sürerken Wall Street Journal, Trump'ın savaştan çıkış planları üzerinde çalıştığını öne sürdü. Habere göre Trump, Hürmüz Boğazı kapalı kalsa dahi İran'an yönelik askeri operasyonları sonlandırmaya ve boğazı açmaya yönelik nkapsamlı bir harekâtı ileri bir tarihe ertelemeye hazır olduğunu nkurmaylarına iletti. Savaşın kendi öngördüğü 4-6 haftalık takvimi aşacağını değerlendiren Trump'ın önceliğinin İran donanmasını ve füze stoklarını etkisiz hale getirmek olduğu, ardından diplomatik baskı aşamasına geçileceği ifade edildi.
Ulusal Güvenlik Danışmanı Marco Rubio ve Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, askeri operasyonların haftalar içinde tamamlanacağını savunurken; boğazın yeniden ticarete açılması sorumluluğunun Avrupa ve Körfez müttefiklerine bırakılabileceği ya da çok uluslu bir güçle çözülebileceği gündeme geldi. Öte yandan Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalması küresel ekonomiyi derinden sarsarak ABD ham petrol fiyatlarının 2022'den bu yana ilk kez 100 doların üzerine çıkmasına yol açtı. Hazine Bakanı Scott Bessent ise mevcut durumun "şimdilik idare edilebildiğini" savundu.
İran Cephesinde Saldırılar Durmuyor
Körfez'de İran'ın misilleme saldırıları aralıksız sürüyor. İran'ın düzenlediği geniş çaplı füze saldırılarında Dubai ve Kuveyt'te yaralanmalar yaşandığı ve tanker yangınları çıktığı bildirildi. İran Parlamentosu da dünya petrol arzının beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilere harç uygulanması ve ABD ile İsrail gemilerinin tamamen yasaklanması yönünde karar aldı.
Tahran'da yeni patlamalar ve elektrik kesintileri yaşanırken İsrail ordusu, Kudüs'te yankılanan sirenler eşliğinde saldırılara karşılık verdiğini açıkladı. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, İran'ın sanayi tesislerini ve silah endüstrisini hedef alarak "askeri amaçlarının yarısından fazlasına ulaştıklarını" ifade etti.
İran'daki Arıtma Tesisi Vuruldu
İran Sağlık Bakanlığı, Keşm Adası'ndakin bir tuzlu su arıtma tesisinin saldırılar sonucunda hizmet dışı nkaldığını ve kısa vadede onarımın mümkün olmadığını duyurdu. Bölgedeki nsivil altyapıya yönelik bu son gelişme, savaşın insani boyutuna dair nkaygıları derinleştirdi. İsrail Savunma Bakanı Israel Katz ise Güney Lübnan'da bir tampon bölge oluşturulacağını ve Litani Nehri'ne kadar olan bölgede tam kontrol sağlanacağını açıkladı. Katz, sınır yakınlarındaki köylerin yıkılacağını belirtirken bölgedeki 600 bin kişinin geri dönüşünün güvenlik koşulları sağlanana kadar mümkün olmadığını da vurguladı.
Rusya'dan Uyarı: Çatışma Büyüyebilir
Cephe dışından gelen sesler de dikkat çekiyor. Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Orta Doğun krizinin daha geniş bir çatışmaya dönüşme riskine karşı uyarıda nbulundu. Süregelen çatışmaların ve rejim değişikliklerinin "petrol ve ndoğal gaz kaynakları üzerinde daha fazla kontrol sağlamak" amacıyla nsürdürüldüğünü savunan Lavrov, "ABD ve İsrail, İran ve komşuları arasında normalleşmeyi istemiyor" dedi.
Savaşın arka planına bakıldığında, ABD-İsrail ortaklığının 28 Şubat'ta İran'a askeri saldırı başlattığı görülüyor. İran ise İsrail'in yanı sıra ABD üslerinin bulunduğu Katar, BAE ve Bahreyn başta olmak üzere bölge ülkelerindeki hedeflere karşılık saldırıları düzenledi. Çatışmalar sürerken İran lideri Ali Hamaney ve çok sayıda üst düzey ismin hayatını kaybettiği bildirildi.
","url":""}]