Küresel enerji piyasaları, Orta Doğu’da tırmanan askeri gerilim ve Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanmasıyla tarihinin en büyük arz kriziyle karşı karşıya kaldı. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Fatih Birol, bugün Paris’te yaptığı acil durum açıklamasında, ajans üyesi 32 ülkenin piyasaları dengelemek adına toplam 400 milyon varil stratejik petrol rezervini piyasaya sürme kararı aldığını duyurdu. Bu miktar, 1974 yılında kurulan ajansın tarihindeki en büyük koordineli müdahale olarak kayıtlara geçti.
Hürmüz Boğazı Kapandı, Tedarik Yüzde 20 Düştü
Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin yaklaşık %25’inin geçtiği en kritik su yolu olarak biliniyor. Fatih Birol, bölgedeki çatışmalar nedeniyle günlük 15 milyon varil ham petrol ve 5 milyon varil petrol ürününün sevkiyatının durma noktasına geldiğini belirtti. Bu kilitlenme, küresel enerji tedarikinde %20’lik devasa bir açık yaratırken, özellikle Katar ve BAE'den gelen sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) kargolarının alternatif rotasının bulunmaması krizi derinleştiriyor.
Fatih Birol: "Zorluklar Eşi Görülmemiş Ölçekte"
Ajans Başkanı Birol, piyasadaki durumun vahametini şu sözlerle özetledi:
"Petrol piyasasında karşı karşıya olduğumuz zorluklar eşi görülmemiş ölçekte. Bu nedenle üye ülkelerin, tarihin en büyük miktarda acil durum petrol stokunu piyasaya sürme konusunda oy birliğiyle anlaşmaya varmasından memnuniyet duyuyorum."
Birol, bu müdahalenin acil etkileri hafifletmeyi amaçladığını ancak kalıcı çözümün ancak Hürmüz Boğazı üzerinden transit geçişin yeniden başlamasıyla mümkün olabileceğini de sözlerine ekledi.
1,2 Milyar Varillik Acil Durum Kalkanı
IEA üyelerinin bu devasa hamlesine rağmen, kurumun elindeki cephane henüz tükenmiş değil. Verilen bilgilere göre ajans üyesi ülkelerin:
1,2 milyar varili aşan acil durum stokları,
Hükümet yükümlülüğü altında 600 milyon varillik ek endüstri stoku bulunuyor.
Piyasaya sürülecek olan 400 milyon varil, her ülkenin kendi ulusal koşullarına göre belirlenecek takvimle kademeli olarak dolaşıma girecek.
Tarihteki 6. Müdahale Kararı
Kuruluşundan bu yana IEA, benzer kararları daha önce sadece 5 kez almıştı. Geçmişteki müdahaleler 1991 (Körfez Savaşı), 2005 (Katrina Kasırgası), 2011 (Libya krizi) ve son olarak 2022'de Rusya-Ukrayna savaşı sırasında gerçekleşmişti. 2026 yılındaki bu 6. karar, miktar bakımından önceki tüm müdahaleleri geride bıraktı.
Petrol Fiyatlarında "Savaş" Baskısı
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik operasyonları ile İran’ın Hürmüz’deki misillemeleri, petrol fiyatlarını kontrolsüz bir yükseliş trendine sokmuştu. Analistler, 400 milyon varillik bu arz girişinin fiyatlardaki "panik alımlarını" durdurabileceğini ancak bölgedeki askeri hareketlilik sürdüğü müddetçe volatiliteinin (oynaklığın) devam edeceğini öngörüyor.
Haber Özeti: IEA üyesi 32 ülke, Hürmüz Boğazı'ndaki tıkanıklık nedeniyle küresel enerji arzında oluşan %20'lik açığı kapatmak için 400 milyon varil petrolü piyasaya sürme kararı aldı. Fatih Birol, bu müdahaleyi "tarihin en büyüğü" olarak nitelerken, 1,2 milyar varillik ek rezervin de hazırda beklediğini belirtti.
","url":""}]
